Verhalen van vrijwilligers

Na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne vluchtte Sasha in maart 2022 met haar vader en dochter naar Nederland. Ze werd gastvrij ontvangen en stortte zich op allerlei activiteiten. Al gauw voelde ze zich, ondanks de moeilijke omstandigheden, thuis in Lochem. ‘Geef nooit op. Probeer, probeer, en probeer opnieuw,’ is haar motto. Een inspirerend verhaal van een enthousiaste doorzetter. Vlucht ‘Toen we in maart in Krakau aankwamen, was ik compleet in shock. We konden kiezen naar welk land we wilden, maar ik was zo moe dat ik geen keuze kon maken. Een vrouw zei: ‘Ga naar Nederland, dan heb je vanavond al een douche, een bed en een maaltijd.’ We kwamen terecht bij Tonnie en Monique Tekelenburg in Lochem, die hun huis voor ons openstelden. Geweldige mensen, die nu mijn vrienden zijn. Daarna hebben we een tijdje in EuroParcs gewoond en sinds november verblijven we in de opvanglocatie voor Oekraïners aan de Zutphensestraat. Ik kan niet stil zitten. Als je druk bent met van alles, heb je geen tijd voor het verleden en de toekomst en ben je gefocust op het nu. Daarom doe ik ontzettend veel: ik volg Nederlandse les en een opleiding tot boekhouder, zorg voor mijn gehandicapte vader, run mijn eigen bedrijf en doe vrijwilligerswerk.’ Eigen bedrijf VNATURI Via haar bedrijf VNATURI organiseerde Sasha tekenlessen in Kyiv met een focus op tekenen naar (levend) model. Dit project coördineert ze vanuit Nederland nog steeds en onlangs organiseerde ze een eerste tekensessie in Lochem. ‘Kunst is wat mij ‘mij’ maakt, maar ze zeiden hier dat ik er mijn geld niet mee zou kunnen verdienen om in mijn levensonderhoud te voorzien. Daarom ben ik een opleiding boekhouding gaan volgen. Dat is zó interessant: ineens begrijp ik hoe geld werkt. Ik zou graag in een bedrijf werken én VNATURI willen uitbreiden. Ik stel hoge doelen omdat ik iets nuttigs wil doen voor anderen.’ Tangolessen Dat is ook haar drijfveer voor de uitdagende activiteiten die ze voor vluchtelingen en andere belangstellenden organiseert: ‘Vluchtelingen hebben veel meegemaakt en zijn vaak getraumatiseerd. In Den Haag ontmoette ik de Oekraïense Roxanne en de Turkse Dunaj. Zij zijn dansleraren en er ontstond een geweldige klik.’ Dit leidde tot het idee om in Lochem tangolessen voor vluchtelingen en Nederlanders te organiseren. Sasha zocht contact met de gemeente en die was bereid het project ‘Inspire of Tango’ te faciliteren en tangolessen voor mensen met lage inkomens te betalen. Sasha zette zich als vrijwilliger in om de organisatie rond te krijgen en neemt zelf deel aan de cursus, die twee keer per maand in het Stadshuus wordt gehouden. ‘Ik kon nooit op hoge hakken lopen. Ik dacht: nu wil ik tango leren dansen op hoge hakken. Tijdens het dansen ben je concreet bezig: hoe zet ik die stap, hoe voorkom ik dat ik op de tenen van mijn partner sta, kortom: je hebt zoveel te managen dat je niet meer aan je problemen denkt. Zo creëer je veiligheid voor jezelf. Dit werkt ook zo met kunst: je komt met je gevoel in het hier en nu en je maakt stappen. “It saved my life. I begin myself again.”

Toen Jan Kuil zes jaar geleden in Almen kwam wonen, was hij verbaasd dat er zoveel verenigingen, initiatieven en activiteiten in het dorp waren. Hij wilde daar graag een steentje aan bijdragen en werd secretaris van het bestuur van de dorpsraad in Almen (VAB). ‘Met elkaar praten is naar elkaar luisteren. Dat leidt tot begrip,’ zegt hij. Inwoners van Almen ontmoeten en met elkaar verbinden, daar gaat het om bij de VAB. Inburgeren Jan en zijn vrouw verhuisden in coronatijd van Drenthe naar Almen. ‘Ik stond voor het einde van mijn loopbaan en wilde goed inburgeren in mijn nieuwe woonplaats. Omdat ik in mijn werk als kwaliteitsmanager voor Friesland Campina vaak over de hele wereld reisde, wilde ik nu graag iets op lokaal niveau doen. Er was een vacature voor de functie van secretaris en ik schoof een keer aan om te luisteren hoe het er bij een bestuursvergadering aan toe ging.’ Vier jaar lang heeft Jan zich met veel plezier ingezet voor het dorp. Met pijn in het hart neemt hij afscheid, omdat een andere vrijwilligersfunctie op zijn pad kwam: hij wordt voorzitter van het Lochems mannenkoor. ‘Ik houd ook ontzettend van zingen en ik moest kiezen. Ik blijf natuurlijk betrokken bij Almen: ze weten me te vinden als er activiteiten of werkgroepen zijn waar ik een bijdrage kan leveren.’ Elkaar begrijpen is elkaar accepteren ‘Het doet ertoe wat je met elkaar doet en hoe je dat doet. Als je met elkaar praat en naar elkaar luistert, ontstaat er begrip, zelfs al ben je het niet met elkaar eens. Dat is ontzettend belangrijk, want elkaar begrijpen is elkaar accepteren. Dan kan er samenwerking ontstaan.’ De VAB behartigt het algemeen belang van Almen op veel terreinen. ‘Ik ben nieuwsgierig waarom mensen een bepaalde mening hebben en wat hen drijft. Als je van daaruit mensen kunt verbinden, zodat ze gezamenlijk oplossingen bedenken, dan is dat geweldig. Het geeft een gevoel dat je zinvol met elkaar bezig bent.’ Dit is belangrijk bij grote, maar ook kleine dingen. Zo trokken inwoners aan de bel omdat er in hun straat een aantal bomen in slechte staat verkeerden. Na een gesprek tussen inwoners, bestuur en gemeente werden drie bomen vervangen en de grond bewerkt om nieuwe bomen een goede kans te geven. Trots Soms zijn er veel privébelangen in het spel en dat managen is ingewikkeld. De VAB vervult hierbij een faciliterende rol: ‘Het mooiste is als wij de wensen van de bewoners goed in kaart kunnen brengen en dat de gemeente ernaar luistert en er rekening mee houdt. Wij zijn er als bestuur trots op dat het is gelukt om een aantal lokale initiatieven te bundelen in een ‘Dorpendeal-voorstel’, waar de gemeente en de provincie subsidie voor geven. Deze Dorpendeal is recentelijk door de gemeenteraad goedgekeurd. Zo kunnen we straks bijvoorbeeld dorpshuis Ons Huis beter geschikt maken voor verschillende doelgroepen, het huiskameridee versterken en de keuken veranderen om samen te koken en te eten.’ Het bestuurswerk heeft Jan veel gebracht: ‘Door mensen bij elkaar te brengen, sta ik al te genieten: wat leuk, ze praten met elkaar, ze komen tot een conclusie hoe dingen aan te pakken!’ En, met een lach: ‘Ik ben supergoed ingeburgerd.’

Eind juni 2018 opende het museum STAAL in Almen voor het eerst de deuren voor het publiek. Het museum voor A.C.W. Staring, dichter (van o.a. het grote gedicht: “De Hoofdige Boer”), landbouwkundige, componist en politicus. En ook een museum voor Almen en de Achterhoek. Alles is nieuw: het gebouw, de medewerkers, de tentoonstelling en ga zo maar door. In het museum is naast aandacht voor Staring een jaarlijks wisselde thematentoonstelling te zien. In 2018 zag Arine Burbach in de vacaturebank dat het nieuw geopende museum STAAL in Almen op zoek was naar vrijwilligers. Zo lang ze zich kan herinneren heeft ze vrijwilligerswerk gedaan. Vaak iets met boeken, maar vooral met contacten met mensen. De afstand Lochem – Almen is geen bezwaar, dus ze meldt zich aan. Na een kort sollicitatiegesprek is ze welkom en gaat ze aan de slag. “Bijzonder aan dit museum vind ik dat de sfeer er altijd goed is. Daar ben ik gevoelig voor. Het straalt een zekere rust uit en dat vind je terug bij vrijwilligers en bezoekers.” aldus Arine. “Geen wonder dat er nu nog zoveel vrijwilligers van het eerste uur actief zijn.” Er werken naast directeur Pien Pon en coördinator Joke Dinkelman ruim 70 vrijwilligers mee. Er zijn verschillende mogelijkheden om je in te zetten als vrijwilliger. Voor de bezoekers is het meest opvallend de gastvrouw/gastheer. Die zien ze als eerste en is verder het aanspreekpunt bij de kaartverkoop, bij de informatieverstrekking, de koffietafel en in de museumzalen. Andere vrijwilligers helpen bij digitale zaken, onderhouden de tuin, doen de klussen in en om het gebouw en zorgen ervoor dat het interieur schoon en opgeruimd is. Arine: “Ik ben gastvrouw met als neventaak werkgroep Archief. Ik archiveer samen met collega Betsy de boekenkast. In die kast staan boeken over leven en werken van A.C.W. Staring en zijn familie. Verder hebben we boeken over alles wat met de Achterhoek te maken heeft. “Ik ben blij dat ik daar kan werken. Aan de hand van boeken krijg je soms heel leuke gesprekken met bezoekers. Dat gebeurt zeker ook aan de koffietafel. Bezoekers zijn nieuwsgierig en stellen vaak leuke vragen waaruit dan weer een gesprek ontstaat. Praten met bezoekers is het leukste dat er is.” Als speciale taak heeft Arine de “Lovinkkast”, een samenwerking van het museum met boekhandel Lovink uit Lochem. Daar staan verschillende boeken in die wat te maken hebben met de lopende tentoonstelling. Zo liggen er op dit moment vanwege de tentoonstelling “Aan Tafel” een aantal kookboeken! Maar ook zijn er boeken uit de top 10 te vinden. De tijd die je aan het vrijwilligerswerk voor museum STAAL wilt besteden ligt helemaal aan jezelf. “We gebruiken een digitaal rooster waarin je zelf kunt invullen welke dagen of dagdelen je aanwezig wilt zijn. Dat betekent ook dat je met veel verschillende collega’s samenwerkt. Verder is daar alle relevante informatie te lezen,” “Ik hoop dit leuke werk nog lang te kunnen blijven doen. En veel van mijn collega’s denken er net zo over, mede omdat de sfeer onderling tussen de vrijwilligers zo goed is.”.