Verhalen van vrijwilligers

Kinderen willen graag voorgelezen worden. Je doet ze er een groot plezier mee, en het is belangrijk voor de ontwikkeling van de taal en het taalgevoel. In veel gezinnen wordt niet (of nauwelijks) voorgelezen. De vrijwilligers van Stichting VoorleesExpress stimuleren bij kinderen en bij hun ouders de taalontwikkeling en het plezier in omgaan met taal. Marjan Jansen heeft jaren taalonderwijs verzorgd op internationale scholen in het buitenland. Omgang met taal en het werken met kinderen is voor Marjan erg belangrijk. Terug in Nederland, na haar pensionering, ging ze op zoek naar vrijwilligerswerk waarbij haar passie voor taal van pas kwam. Ze vond dat o.a. bij VluchtelingenWerk in Zutphen en bij de Stichting VoorleesExpress in de gemeente Lochem. ‘Ik werk graag met kinderen, en bij het voorlezen kun je ook het gezin met de taal ondersteunen. Voor je start bij de VoorleesExpress krijg je een intake en een training. Als ook de verklaring omtrent het gedrag (VOG) geregeld is, wordt er een passend gezin met één of meer kinderen tussen de drie en de acht jaar gezocht. Als het kan bij jou in de buurt. Dat kan soms even duren, afhankelijk van de aanmeldingen die binnen komen. Je kunt ook je eigen voorkeuren aangeven, daar wordt rekening mee gehouden.’, aldus Marjan. De Stichting VoorleesExpress is een initiatief dat in 2006 is gestart in Utrecht en sindsdien over heel Nederland is verspreid. Het doel van de stichting is jonge kinderen te ondersteunen bij hun taalontwikkeling. Vooral in gezinnen waar de ouders laag opgeleid zijn of zelf de taal niet goed beheersen is het belangrijk om kinderen extra te begeleiden. Zo help je hen om het taalniveau te bereiken dat nodig is om goed mee te kunnen doen op school en in de maatschappij. Met prentenboeken, taalspelletjes en liedjes komen de vrijwilligers bij gezinnen thuis. De vrijwilligers van de stichting komen in principe twintig weken, wekelijks een uur met de kinderen lezen, plaatjes kijken, spelletjes doen, zingen of taal ontdekken in de buitenwereld. Uitbreiding van de woordenschat is steeds het doel Soms kun je daarnaast ook buddy zijn voor een van de ouders, zodat zij zich beter thuis gaan voelen in de samenleving. Marjan vertelt enthousiast over de vele mogelijkheden die ze heeft ervaren. ‘Kinderen hebben eigenlijk altijd wel zin om voorgelezen te worden of om een spelletje te doen. Via de bibliotheek of via de stichting kun je voldoende materiaal vinden en lenen om daarbij te gebruiken. Het is ook belangrijk voor kinderen uit een ander land dat ze naast het Nederlands in contact blijven met hun moedertaal. Daarvoor vind je bijvoorbeeld op de website van de VoorleesExpress de gesproken teksten van prentenboeken in heel veel verschillende talen’. Over mijn vraag wat je moet kunnen om vrijwilliger te worden bij de VoorleesExpress hoeft Marjan niet lang na te denken: ‘Je moet graag met jonge kinderen werken, van taal houden, kunnen inspelen op onverwachte situaties en een beetje creatief zijn. Bij de training krijg je goede tips, dus je hoeft niet alles zelf te verzinnen. Het is echt heel verrassend en uitdagend om te doen, ik kan het aanraden!’

Wat de schippers op de Berkelzomp zo fijn vinden aan hun vrijwilligerswerk? ‘Met elkaar op het water zijn en verhalen vertellen,’ zegt schipper Tineke van Loo vol overtuiging. Erik Burggraaff voegt toe: ‘En betrokkenheid voelen bij de geschiedenis van de streek.’ Dit enthousiasme dragen de schippers van de Berkelzomp graag over op hun gasten. ‘Schippers en gasten zijn altijd vrolijk, dat maakt dit werk zo bijzonder.’ Vaarbewijs Tineke was onderwijskundig begeleider en ging na haar pensionering op zoek naar leuk vrijwilligerswerk. ‘Als kind was ik graag in of op het water. Het geeft me altijd een gevoel van vrijheid: niemand kan bij je komen.’ Ze lacht: ‘En nu vaar ik met blije gasten over de mooie Berkel! Ik moest natuurlijk wel eerst een vaarbewijs halen. De cursus duurde vier avonden en ik deed examen bij het CBR. Dat wordt allemaal betaald door de stichting.’ Voor Erik geldt dat hij als voormalig accountmanager bij de grafische sector iets creatiefs wilde doen: ‘Omdat ik van geschiedenis houd en me graag verdiep in verhalen over de streek, kwam ik bij de Berkelzomp uit. Dat je heerlijk in de buitenlucht kunt zijn, is een echte pré.’ Vrolijke gasten Het team in Lochem bestaat uit twintig mensen. Samen met de teams uit Eibergen, Borculo en Almen varen zo’n honderd schippers van april tot en met oktober drie keer per dag over de Berkel. ‘Ik was in Lochem de eerste vrouw,’ vertelt Tineke. ‘Ik werd meteen opgenomen in de groep en we vormen een hecht gezellig team. Het is wel grappig dat gasten mij ondanks mijn outfit met pet niet herkennen als een schipper omdat ze een man verwachten. Iemand vroeg eens: “En waar is de schipper?” Ik zei: “U hebt geluk, de schipper staat voor u.” Het leuke van dit werk is, dat mensen zin hebben in de vaartocht. Ze genieten van de natuur, luisteren met interesse naar onze verhalen en gaan blij weer weg.’ Lokale geschiedenis Als liefhebber van geschiedenis laat Erik zich graag verrassen door vragen van de gasten. ‘Ik wees op drie heuvels, waaronder de Paasberg. Een mevrouw vroeg waarom de berg zo heet. Dat wist ik niet en ik zocht het thuis meteen op. Het blijkt dat de dichtstbijzijnde heuvel bij een dorp werd uitgekozen voor het paasvuur, zodat het in de hele omgeving goed zichtbaar was. Zulke vragen triggeren mijn nieuwsgierigheid.’ De Berkelzomp vaart met elektrische motor zo’n zes kilometer per uur. ‘Als het in Duitsland flink geregend heeft en de stuwen staan laag, dan kunnen we niet meer tegen de stroom in varen. Stel je voor: vroeger werd de zomp door de schippersvrouw getrokken! Ze mocht niet op de wal en moest dus in de rivier lopen. Met een brede band om de borst trok ze het geladen vaartuig. Ging de zomp stroomopwaarts, dan vervoerde men lichte goederen zoals specerijen en thee; ging het stroomafwaarts dan werden stenen of turf vervoerd.’ Op een keer vertelde een gast dat haar eigen oma nog op die manier een boot heeft getrokken. ‘Juist deze wisselwerking met gasten is heel verrijkend,’ concluderen beide schippers eensgezind. ‘En dan hebben we het nog niet eens over de natuur op en rond de rivier gehad. Zo ontzettend mooi!’

De Speelotheek Lochem werd op 1 april 2025 opgericht met als doel kinderen op een laagdrempelige manier kennis te laten maken met fysiek en educatief speelgoed. In een tijd waarin schermen vaak de overhand nemen, stimuleert de speelotheek juist de gezonde spelontwikkeling. Tijdens de openingstijden op woensdagmiddag en donderdagavond wordt alles volledig gerund door vrijwilligers. Een van die vrijwilligers is gepensioneerd leerkracht Mariken Hooman. “Toen ik via via hoorde over de speelotheek, was ik meteen enthousiast. Het contact met kinderen en jonge ouders spreekt me enorm aan.” Sinds het afgelopen schooljaar werkt zij elke woensdagmiddag samen met een andere vrijwilliger. “We zetten het speelgoed klaar, nemen het teruggebrachte speelgoed in en controleren het, lenen het opnieuw uit en geven zo nodig advies over wat bij welke leeftijd past.” Mariken vindt het belangrijk dat kinderen leren spelen met ‘echt’ speelgoed. “Er is hier een grote keuze: van vrachtauto’s en keukentjes tot blokken en poppenhuizen. Sommige items zijn razend populair, zoals het paard, de trampoline en het klimrek. Het plezier van de kinderen is zo mooi om te zien, alsof ze een cadeautje mogen uitzoeken.” Ook voor ouders heeft de speelotheek voordelen. “Je hoeft niet alles zelf te kopen en kunt eerst uitproberen wat je kind leuk vindt. Dat is duurzaam én handig: valt het speelgoed niet in de smaak, dan heb je geen miskoop gedaan. En vindt je kind het wél leuk, dan heb je meteen een goed idee voor een verjaardag of Sinterklaas.” Volgens Mariken wordt de speelotheek uitstekend georganiseerd door het bestuur. Dit bestuur bestaat uit zes vrouwen met jonge kinderen, van wie een aantal zelfs nog bij Mariken in de klas heeft gezeten. “Er is veel aandacht besteed aan de kwaliteit van het speelgoed en de inrichting van de ruimte.” Onlangs werd het éénjarig bestaan gevierd met slingers, ballonnen, een grabbelton en koek happen voor de kinderen. De speelotheek is gevestigd in het pand van de Uitlener aan de Larenseweg 30 in Lochem. De Uitlener ondersteunt de speelotheek door huisvesting te bieden. Daarnaast draait de speelotheek op lidmaatschappen, donaties van speelgoed door lokale ondernemers en bijdragen uit fondsen. Op 30 en 31 oktober organiseert de speelotheek een speelgoedbeurs bij OBS De Vennegotte. De opbrengst wordt gebruikt om het assortiment te vernieuwen én om contributie te betalen voor gezinnen die dat zelf niet kunnen bekostigen. Meer informatie is te vinden op www.speelotheeklochem.nl .