Verhalen van vrijwilligers

Toen Jan Kuil zes jaar geleden in Almen kwam wonen, was hij verbaasd dat er zoveel verenigingen, initiatieven en activiteiten in het dorp waren. Hij wilde daar graag een steentje aan bijdragen en werd secretaris van het bestuur van de dorpsraad in Almen (VAB). ‘Met elkaar praten is naar elkaar luisteren. Dat leidt tot begrip,’ zegt hij. Inwoners van Almen ontmoeten en met elkaar verbinden, daar gaat het om bij de VAB. Inburgeren Jan en zijn vrouw verhuisden in coronatijd van Drenthe naar Almen. ‘Ik stond voor het einde van mijn loopbaan en wilde goed inburgeren in mijn nieuwe woonplaats. Omdat ik in mijn werk als kwaliteitsmanager voor Friesland Campina vaak over de hele wereld reisde, wilde ik nu graag iets op lokaal niveau doen. Er was een vacature voor de functie van secretaris en ik schoof een keer aan om te luisteren hoe het er bij een bestuursvergadering aan toe ging.’ Vier jaar lang heeft Jan zich met veel plezier ingezet voor het dorp. Met pijn in het hart neemt hij afscheid, omdat een andere vrijwilligersfunctie op zijn pad kwam: hij wordt voorzitter van het Lochems mannenkoor. ‘Ik houd ook ontzettend van zingen en ik moest kiezen. Ik blijf natuurlijk betrokken bij Almen: ze weten me te vinden als er activiteiten of werkgroepen zijn waar ik een bijdrage kan leveren.’ Elkaar begrijpen is elkaar accepteren ‘Het doet ertoe wat je met elkaar doet en hoe je dat doet. Als je met elkaar praat en naar elkaar luistert, ontstaat er begrip, zelfs al ben je het niet met elkaar eens. Dat is ontzettend belangrijk, want elkaar begrijpen is elkaar accepteren. Dan kan er samenwerking ontstaan.’ De VAB behartigt het algemeen belang van Almen op veel terreinen. ‘Ik ben nieuwsgierig waarom mensen een bepaalde mening hebben en wat hen drijft. Als je van daaruit mensen kunt verbinden, zodat ze gezamenlijk oplossingen bedenken, dan is dat geweldig. Het geeft een gevoel dat je zinvol met elkaar bezig bent.’ Dit is belangrijk bij grote, maar ook kleine dingen. Zo trokken inwoners aan de bel omdat er in hun straat een aantal bomen in slechte staat verkeerden. Na een gesprek tussen inwoners, bestuur en gemeente werden drie bomen vervangen en de grond bewerkt om nieuwe bomen een goede kans te geven. Trots Soms zijn er veel privébelangen in het spel en dat managen is ingewikkeld. De VAB vervult hierbij een faciliterende rol: ‘Het mooiste is als wij de wensen van de bewoners goed in kaart kunnen brengen en dat de gemeente ernaar luistert en er rekening mee houdt. Wij zijn er als bestuur trots op dat het is gelukt om een aantal lokale initiatieven te bundelen in een ‘Dorpendeal-voorstel’, waar de gemeente en de provincie subsidie voor geven. Deze Dorpendeal is recentelijk door de gemeenteraad goedgekeurd. Zo kunnen we straks bijvoorbeeld dorpshuis Ons Huis beter geschikt maken voor verschillende doelgroepen, het huiskameridee versterken en de keuken veranderen om samen te koken en te eten.’ Het bestuurswerk heeft Jan veel gebracht: ‘Door mensen bij elkaar te brengen, sta ik al te genieten: wat leuk, ze praten met elkaar, ze komen tot een conclusie hoe dingen aan te pakken!’ En, met een lach: ‘Ik ben supergoed ingeburgerd.’

Eind juni 2018 opende het museum STAAL in Almen voor het eerst de deuren voor het publiek. Het museum voor A.C.W. Staring, dichter (van o.a. het grote gedicht: “De Hoofdige Boer”), landbouwkundige, componist en politicus. En ook een museum voor Almen en de Achterhoek. Alles is nieuw: het gebouw, de medewerkers, de tentoonstelling en ga zo maar door. In het museum is naast aandacht voor Staring een jaarlijks wisselde thematentoonstelling te zien. In 2018 zag Arine Burbach in de vacaturebank dat het nieuw geopende museum STAAL in Almen op zoek was naar vrijwilligers. Zo lang ze zich kan herinneren heeft ze vrijwilligerswerk gedaan. Vaak iets met boeken, maar vooral met contacten met mensen. De afstand Lochem – Almen is geen bezwaar, dus ze meldt zich aan. Na een kort sollicitatiegesprek is ze welkom en gaat ze aan de slag. “Bijzonder aan dit museum vind ik dat de sfeer er altijd goed is. Daar ben ik gevoelig voor. Het straalt een zekere rust uit en dat vind je terug bij vrijwilligers en bezoekers.” aldus Arine. “Geen wonder dat er nu nog zoveel vrijwilligers van het eerste uur actief zijn.” Er werken naast directeur Pien Pon en coördinator Joke Dinkelman ruim 70 vrijwilligers mee. Er zijn verschillende mogelijkheden om je in te zetten als vrijwilliger. Voor de bezoekers is het meest opvallend de gastvrouw/gastheer. Die zien ze als eerste en is verder het aanspreekpunt bij de kaartverkoop, bij de informatieverstrekking, de koffietafel en in de museumzalen. Andere vrijwilligers helpen bij digitale zaken, onderhouden de tuin, doen de klussen in en om het gebouw en zorgen ervoor dat het interieur schoon en opgeruimd is. Arine: “Ik ben gastvrouw met als neventaak werkgroep Archief. Ik archiveer samen met collega Betsy de boekenkast. In die kast staan boeken over leven en werken van A.C.W. Staring en zijn familie. Verder hebben we boeken over alles wat met de Achterhoek te maken heeft. “Ik ben blij dat ik daar kan werken. Aan de hand van boeken krijg je soms heel leuke gesprekken met bezoekers. Dat gebeurt zeker ook aan de koffietafel. Bezoekers zijn nieuwsgierig en stellen vaak leuke vragen waaruit dan weer een gesprek ontstaat. Praten met bezoekers is het leukste dat er is.” Als speciale taak heeft Arine de “Lovinkkast”, een samenwerking van het museum met boekhandel Lovink uit Lochem. Daar staan verschillende boeken in die wat te maken hebben met de lopende tentoonstelling. Zo liggen er op dit moment vanwege de tentoonstelling “Aan Tafel” een aantal kookboeken! Maar ook zijn er boeken uit de top 10 te vinden. De tijd die je aan het vrijwilligerswerk voor museum STAAL wilt besteden ligt helemaal aan jezelf. “We gebruiken een digitaal rooster waarin je zelf kunt invullen welke dagen of dagdelen je aanwezig wilt zijn. Dat betekent ook dat je met veel verschillende collega’s samenwerkt. Verder is daar alle relevante informatie te lezen,” “Ik hoop dit leuke werk nog lang te kunnen blijven doen. En veel van mijn collega’s denken er net zo over, mede omdat de sfeer onderling tussen de vrijwilligers zo goed is.”.

Ampsen – Met elkaar wandelen, samen kijken en verhalen delen - dat is wat Alie Arfman écht leuk vindt. De natuur is altijd een rode draad in haar leven geweest. Ze sloot zich aan bij IVN, deed een opleiding tot gids en volgde diverse cursussen. Als vrijwilliger zet ze zich nu al achttien jaar lang in om mens en natuur dicht bij elkaar te brengen. Op een winterse dag loop ik met haar over landgoed Ampsen. Ze kan er veel over vertellen en kent het als haar broekzak. Liefde voor de natuur ‘Kijk, dit is het oude kerkenlaantje richting Lochem,’ vertelt ze, als we vanaf de parkeerplaats bij het oude gemeentehuis van Laren het landgoed oplopen. ‘Er stonden twaalf oude eiken, waar nu nog acht van over zijn. Over dit paadje liepen de mensen naar de kerk. Het landschap is sindsdien veranderd door ruilverkaveling. Maar je ziet nog oude elementen, zoals daar een boomwal met knotwilgen.’ Alie heeft 49 jaar in de gehandicapten- en ouderenzorg gewerkt. In coronatijd nam ze het besluit ermee te stoppen. Het was mooi geweest en het werd tijd voor iets anders. ‘Ik ben op een boerderij in Klein Dochteren opgegroeid,’ vertelt ze. ‘Daar leefde ik dicht bij de natuur. Je zag toen nog veel fazanten en patrijzen op het land. Ik heb lang niets met die liefde voor de natuur gedaan, totdat ik op mijn vijfenvijftigste ontdekte hoe leuk ik het vond erover te vertellen. Ik sloot me aan bij IVN en heb daar de opleiding tot natuurgids gevolgd, die anderhalf jaar duurde. Ik specialiseerde me via cursussen in paddenstoelen, planten en vleermuizen. Toen ik met pensioen ging, wist ik dat ik me niet zou gaan vervelen.’ Samen kijken ‘Het allerleukste van het gidsen vind ik de communicatie met mensen. Het samen kijken en verhalen delen,’ vertelt Alie. ‘Op een keer zat er een meisje van 16 jaar in de groep. Ik merkte dat ze er veel van wist. Ze vertelde dat ze een opleiding in Velp volgde die met natuur te maken had. Ontzettend leuk als je zo jong al enthousiast met planten en dieren bezig bent! Ik nodigde haar uit om haar kennis en verhalen met ons te delen. Zo zag ik ineens ook weer nieuwe en andere dingen. Geweldig mooi vind ik dat.’ Onderweg wijst Alie me op allerlei wetenswaardigheden op het landgoed: het sterrenbos, waar allerlei wegen op één centraal punt uitkomen; een lange laan omzoomd met bomen waar de koetsen over reden; een oude ijskelder niet ver van het kasteel. De verse sneeuw zet het landgoed in een sprookjesachtige witte gloed. Alles hangt samen ‘Het is belangrijk om te beseffen dat alles in de natuur met elkaar samenhangt. Zo is door de aanleg van het Twentekanaal in de jaren dertig landgoed Ampsen veel droger geworden. Met allerlei consequenties van dien. Dit geldt ook in het klein. Een tuintje met geschikte bloemen voor insecten draagt bij aan de leefbaarheid voor veel soorten. Het doet er écht toe wat je zelf doet. Als gids hoop ik op mijn manier bij te dragen aan het enthousiasme van mensen voor onze mooie Achterhoekse natuur.’